Mπορεί το ερώτημα να ακούγεται περίεργο αλλά μελετήθηκε και απαντήθηκε από μια νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Physiology, η πρώτη που εξετάζει τα περιστατικά νοσηλείας λόγω εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου σε ανθρώπους που ζουν σε τέσσερις περιοχές με διαφορετικό υψόμετρο στο Εκουαδόρ.
Τα στοιχεία της μελέτης περιλαμβάνουν δεδομένα που συγκεντρώθηκαν σε 17 χρόνια από περισσότερους από 100.000 ασθενείς με εγκεφαλικό επεισόδιο, διαπιστώνοντας πως οι άνθρωποι που ζουν σε μεγαλύτερο υψόμετρο διατρέχουν χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου από αυτό και ότι η προστατευτική αυτή επίδραση είναι ισχυρότερη στα 2-3.500 μέτρα.
Υπάρχει τελικά «ιδανικό» υψόμετρο;
H απειλή του εγκεφαλικού επεισοδίου είναι παγκόσμια και αποτελεί μια από τις πρώτες αιτίες θανάτου και αναπηρίας παγκοσμίως, με τους συχνότερους παράγοντες υγείας και τρόπου ζωής που συμβάλλουν στην εκδήλωσή του να περιλαμβάνουν το κάπνισμα, την υψηλή και αρρύθμιστη αρτηριακή πίεση, την υψηλή χοληστερόλη και την έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Ωστόσο, υπάρχει και ένας άλλος, παραγνωρισμένος παράγοντας που θα μπορούσε, επίσης, να επηρεάζει τον κίνδυνο και δεν είναι άλλος από το υψόμετρο.
Γνωρίζουμε πως το μεγάλο υψόμετρο συνεπάγεται μικρότερη διαθεσιμότητα οξυγόνου, επομένως οι άνθρωποι που κατοικούν σε τέτοια μέρη έχουν προσαρμοστεί στη συγκεκριμένη συνθήκη. Το πώς, όμως, αυτό το περιβάλλον επηρεάζει τις πιθανότητες ανάπτυξης εγκεφαλικού επεισοδίου δεν έχει γίνει σαφές. Στοιχεία υποδεικνύουν ότι η βραχυπρόθεσμη έκθεση στο χαμηλό οξυγόνο μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του κινδύνου θρομβώσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου, αλλά ο κίνδυνος για τους ανθρώπους που ζουν μόνιμα σε μεγάλο υψόμετρο δεν είναι ξεκάθαρος.
Η περίπτωση του Εκουαδόρ είναι μια εξαιρετική case study καθώς στην οροσειρά των Άνδεων ζουν χιλιάδες άνθρωποι σε διαφορετικά υψόμετρα, εδώ και αιώνες.
«Το βασικό κίνητρο της εργασίας μας ήταν να αυξήσουμε την επαγρύπνηση για ένα πρόβλημα που δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς, ότι δηλαδή περισσότερα από 160 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περιοχές άνω των 2.500 μέτρων και οι πληροφορίες για τις επιδημιολογικές διαφορές στα εγκεφαλικά επεισόδια ανάλογα με το υψόμετρο είναι ελάχιστες. Θελήσαμε να συνεισφέρουμε με νέες γνώσεις σε αυτό τον πληθυσμό που συχνά θεωρείται ίδιος με όσους ζουν στο επίπεδο της θάλασσας, αλλά ουσιαστικά είναι πολύ διαφορετικός», εξηγεί ο καθηγητής Esteban Ortiz-Prado, από το Πανεπιστήμιο de las Americas του Εκουαδόρ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία από τους λαούς που ζουν σε υψηλό υψόμετρο
Οι ερευνητές της εν λόγω μελέτης ανέλυσαν νοσοκομειακά αρχεία μεταξύ 2001-2017 και αξιολόγησαν τα επίπεδα νοσηλειών για εγκεφαλικό επεισόδιο και θανάτου σε ανθρώπους που ζούσαν σε τέσσερις περιοχές με διαφορετικό υψόμετρο: χαμηλό (κάτω από 1.500 μέτρα), μέτριο (1.500-2.500 μέτρα), υψηλό (2.500-3.500 μέτρα) και πολύ υψηλό (3.500-5.500 μέτρα).
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι ζούσαν σε μεγαλύτερο υψόμετρο (πάνω από 2.500 μέτρα) έτειναν να παθαίνουν εγκεφαλικό επεισόδιο σε μεγαλύτερη ηλικία, ενώ είχαν και λιγότερες πιθανότητες να νοσηλευθούν ή να πεθάνουν λόγω αυτού. Επιπλέον, η προστατευτική αυτή επίδραση ήταν μεγαλύτερη στο υψόμετρο των 2.000-3.5000 μέτρων και μετριαζόταν πάω από τα 3.500 μέτρα.
Γιατί, λοιπόν, η ζωή σε μεγαλύτερο υψόμετρο προστατεύει από το επικίνδυνο εγκεφαλικό επεισόδιο; Μια πιθανή εξήγηση μπορεί να βρίσκεται στο γεγονός ότι οι άνθρωποι που ζουν σε μεγάλο υψόμετρο έχουν προσαρμοστεί σε συνθήκες χαμηλού οξυγόνου και αναπτύσσουν πιο εύκολα νέα αιμοφόρα αγγεία για να ξεπεράσουν τις βλάβες από το εγκεφαλικό επεισόδιο.
Οι ειδικοί επίσης καταλήγουν στο συμπέρασμα πως αυτή η κατηγορία ανθρώπων ενδέχεται να έχει ανεπτυγμένο αγγειακό δίκτυο στον εγκέφαλό τους, το οποίο τους βοηθά να αξιοποιήσουν στο έπακρο το οξυγόνο που λαμβάνουν, πράγμα το οποίο ενδεχομένως να τους προστατεύει και από τις χειρότερες συνέπειες του εγκεφαλικού επεισοδίου.
Περισσότερα στοιχεία και αποδείξεις θα χρειαστούν για να αποκρυπτογραφηθούν οι μηχανισμοί πίσω από αυτό το φαινόμενο, επομένως οι έρευνες θα συνεχιστούν.
