Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης, όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η 13η Οκτωβρίου έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης με κύριο σκοπό να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το ευρύτερο κοινό αλλά και τους επαγγελματίες υγείας σχετικά με την νόσο και τον τρόπο που αντιμετωπίζεται σήμερα.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης, ο Αγγειοχειρουργός κ. Νικόλαος Τσεκούρας, Δρ. Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών, απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά και την αντιμετώπιση της νόσου.

Τι είναι η φλεβική θρομβοεμβολική νόσος;

Κάθε χρόνο, περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι, σε ολόκληρο τον πλανήτη, διαγιγνώσκονται με φλεβική θρομβοεμβολική νόσο. Η νόσος αυτή αποτελεί την 3η πιο συχνή αιτία καρδιαγγειακής πάθησης, μετά τα καρδιακά εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Η φλεβική θρομβοεμβολική νόσος περιλαμβάνει δύο διακριτές, αλλά στενά σχετιζόμενες κλινικές οντότητες:

  • την εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση και
  • την πνευμονική εμβολή

Τι είναι η ‘εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση’ και ποιες οι επιπτώσεις της;

Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση χαρακτηρίζεται από την δημιουργία θρόμβου μέσα σε μια εσωτερική φλέβα, συνήθως του κάτω άκρου ή της λεκάνης. Η παρουσία θρόμβου (πηγμένο αίμα) σε μια εσωτερική φλέβα, αυτομάτως, έχει τρείς σοβαρές συνέπειες:

  • Δημιουργία θρόμβου (επιπλέον του υπάρχοντος) που οδηγεί στην απόφραξη μεγαλύτερων τμημάτων του φλεβικού δικτύου καθώς ο θρόμβος έχει την τάση να επεκτείνεται σε γειτονικά φλεβικά τμήματα με μία διαδικασία ‘ντόμινο’.
  • Απόσπαση τμήματος του θρόμβου από την εσωτερική φλέβα και μεταφορά του προς τους πνεύμονες, μία κατάσταση που είναι γνωστή ως πνευμονική εμβολή. Τα αποσπασμένα τμήματα του θρόμβου σταματούν στους πνεύμονες και δεν αφήνουν το φλεβικό αίμα να οξυγονωθεί δημιουργώντας μία κατάσταση ‘ασφυξίας’ που θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ζωή του ασθενούς. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πνευμονική εμβολή αποτελεί την τρίτη, κατά σειρά συχνότητας, αιτία θανάτου νοσηλευομένων σε νοσοκομεία.
  • Σταδιακή καταστροφή των φλεβικών βαλβίδων από την παρουσία του θρόμβου μέσα στις πάσχουσες φλέβες οδηγώντας σε χρόνια φλεβική ανεπάρκεια καθώς οι φλεβικές βαλβίδες δεν μπορούν να επιτελέσουν τη φλεβική κυκλοφορία επιτρέποντας στο αίμα να λιμνάζει μέσα στις φλέβες. Η φλεβική ανεπάρκεια που οφείλεται σε μεταθρομβωτικό σύνδρομο συνήθως είναι βαρεία και επηρεάζει δυσμενέστατα την ποιότητα ζωής των ασθενών με συμπτώματα όπως πόνος, κάψιμο, οίδημα (πρήξιμο) και δερματικές βλάβες (μελάχρωση, σκλήρυνση του δέρματος, ανοιχτές πληγές).

Έτσι, η θρόμβωση εμφανίζεται, αρχικά, σε ένα μικρό τμήμα του φλεβικού δικτύου, πιο συχνά στις εσωτερικές φλέβες του πάνω μέρους της γάμπας. Από το αρχικό σημείο, υπάρχει η τάση για επέκταση του θρόμβου κεντρικότερα, προς το πάνω μέρος του κάτω άκρου (διαδικασία ‘ντόμινο’).

Πώς γίνεται η διάγνωση και ποια είναι η θεραπεία ;

Η έγκαιρη διάγνωση και έναρξη θεραπείας, κυρίως με αντιπηκτικά, σημαίνει μικρότερη επέκταση του θρόμβου, άρα μικρότερη ποσότητα θρόμβου στο κάτω άκρο. Μικρότερη ποσότητα θρόμβου στο κάτω άκρο, σημαίνει μικρότερη πιθανότητα για απόσπαση τμήματος του θρόμβου (πνευμονική εμβολή) και στην περίπτωση που ο θρόμβος αποσπαστεί, μικρότερη πιθανότητα να είναι μεγάλο το θρομβωτικό τμήμα που ταξιδεύει προς τα πνευμόνια (μικρή πνευμονική εμβολή).

Επιπλέον, όσο μικρότερο είναι το τμήμα του φλεβικού δικτύου με θρόμβο, τόσο λιγότερες θα είναι οι φλεβικές βαλβίδες που θα υποστούν σταδιακή καταστροφή.

Η άμεση διάγνωση και η θεραπεία της θρομβοεμβολικής νόσου είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή των βαριών συνεπειών της όχι μόνο για την ποιότητα ζωής, όσο και για την ίδια την ζωή του ασθενούς.

Που οφείλεται η εμφάνιση της φλεβικής θρομβοεμβολικής νόσου; Υπάρχουν μέτρα πρόσληψης;

Πολλές φορές, η θρόμβωση είναι αποτέλεσμα μιας γενετικής προδιάθεσης ή επίκτητων διαταραχών, όπως, για παράδειγμα, μια αδιάγνωστη κακοήθεια. Όμως οι περισσότεροι ασθενείς (περίπου 2 στους 3) παθαίνουν θρόμβωση λόγω παραμονής στο νοσοκομείο για κάποιο σοβαρό ιατρικό λόγο, όπως χειρουργική επέμβαση ή σοβαρό τραυματισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, κατάλληλα μέτρα προφύλαξης μπορούν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο με μεγάλη αποτελεσματικότητα.

  • Κινητοποιήσου όσο πιο άμεσα γίνεται μετά από μια χειρουργική επέμβαση, τραυματισμό ή άλλη ασθένεια.
  • Εάν συντρέχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολική νόσο, συζήτησε με το γιατρό σου για τη σκοπιμότητα χρήσης ειδικών ελαστικών καλτσών διαβαθμισμένης συμπίεσης, ή άλλων μέσων (π.χ. συσκευής διαλείπουσας συμπίεσης) καθώς και για το ενδεχόμενο χρήσης ειδικών αντιπηκτικών φαρμάκων ως μέσων προφύλαξης.
  • Εάν κάθεσαι για μεγάλα χρονικά διαστήματα ή ταξιδεύεις για πάνω από 4 ώρες, σήκω και περπάτα κάθε 2 με 3 ώρες.
  • Μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο θρόμβωσης με τον έλεγχο του σωματικού βάρους, αποφεύγοντας την καθιστική ζωή και ακολουθώντας τις συμβουλές του γιατρού σου σε σχέση με τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
  • Συμπερασματικά, η κίνηση, ακόμα και σε μέτριο βαθμό, αποτελεί την καλύτερη προστασία από θρομβώσεις.

Υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές για την φλεβική θρομβοεμβολική νόσο;

Σε περίπτωση θρομβοεμβολικής νόσου οι βασικοί θεραπευτικοί στόχοι είναι:

1. Η σταθεροποίηση του θρόμβου και η ανάσχεση της επέκτασής του, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η ποσότητα του θρόμβου στο κάτω άκρο.

2. Η αποφυγή απόσπασης θρόμβου (πνευμονική εμβολή).

3. Η προστασία των φλεβικών βαλβίδων για την αποφυγή φλεβικής ανεπάρκειας (μεταθρομβωτικό σύνδρομο).

Όσον αφορά την διακοπή της εξέλιξης της νόσου και την αποφυγή της πνευμονικής εμβολής, τα αντιπηκτικά φάρμακα κάνουν εξαιρετική δουλειά. Για την προστασία των βαλβίδων όμως, είναι σημαντική η απομάκρυνση του θρόμβου από την φλέβα, όσο το δυνατόν συντομότερα.

Αυτό επιτυγχάνεται με την διαδικασία της θρομβόλυσης, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί εντυπωσιακά. Η θρομβόλυση πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία και ο θρόμβος μέσα στις φλέβες διαλύεται πριν προλάβει να καταστρέψει τις φλεβικές βαλβίδες.

Η βασική ένδειξη για θρομβόλυση είναι η εκτεταμένη θρόμβωση σε όλο το μήκος του κάτω άκρου και στις φλέβες της λεκάνης μιας και σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει ο μεγαλύτερος κίνδυνος, μακροπρόθεσμα, μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, να εμφανιστεί σοβαρού βαθμού φλεβική ανεπάρκεια.

Οι ασθενείς με σοβαρό μεταθρομβωτικό σύνδρομο ποια θεραπεία πρέπει να αναζητήσουν;

Εκτός από την συντηρητική θεραπεία με την χρόνια χρήση κάλτσας, σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές μπορούν να επιτύχουν τη διάνοιξη χρονίως κλειστών φλεβών. Οι τεχνικές αυτές αποτελούν συνδυασμό ανοιχτής χειρουργικής επέμβασης ‘καθαρισμού’ της πάσχουσας φλέβας (ενδοφλεβεκτομή) και ενδαγγειακών τεχνικών, με την χρήση μπαλονιών και ενδοαυλικών ναρθήκων (stents).

Μοιραστείτε το